زبان‌گرد نگارش و ویرایش

دست مریزاد یا پس مریضاد؟

۲۶ تیر ۱۳۹۴

در روزگار قدیم که زبان فارسی فقط قلمروِ شاعران و ادیبان بود و مثل امروز نبود که همه و همه از صبح تا پاسی از شب به نوشتنِ انواع پیام‌ها بر در و دیوار سایت‌ها و شبکه‌ها و موبایل‌ها و تبلت‌هایشان مشغول باشند، بعضی فعل‌ها را به صورت دعایی می‌نوشتند. مثلاً حافظ می‌نوشت:
ساقیا آمدن عید مبارک بادت
وان مواعید که کردی مرواد از یادت

یعنی یک «الف» دعایی وسط فعل می‌کاشتند تا معنای امید و دعا بگیرد و بشود فعل دعایی. حافظ برای این‌که بگوید «امیدوارم وعده‌هایت را فراموش نکنی»، به جای «مرود» می‌نویسد «مرواد». یا مثلاً فعل «مکنادِ» مولانا در دیوان شمس:
تبریز از او چو آسمان شد
دل گم مکناد نردبان را

برای خود ما هم حتماً پیش آمده که گاهی هنگام تشکر، به شوخی گفته‌ایم «دست شما درد نکناد.» می‌بینید که چیز غریبی نیست. ولی یکی دو فعل دعایی هست که هنوز بر زبان ما جاری ست و همه‌ی ما بسیار از آن‌ها استفاده می‌کنیم. یکی از آن‌ها «دست مریزاد» است. «مریزاد» صورتِ دعایی فعل «مریزد» به معنای مجازی «نلرزد» است و «دست مریزاد» جمله‌ای ست که در معنای «آفرین» برای تحسین دیگران به کار می‌بریم، اما برخی از ما به اشتباه آن را «مریضاد» می‌نویسیم. «مریضاد» یک غلط املایی شایع است که هیچ معنایی ندارد.

اما اگر خیال کرده‌اید مشکل من نوشتن «مریزاد» با «ضاد» است، خیال باطل کرده‌اید! دست من از جایی شروع به ریزیدن کرد که دیدم یکی از خوانندگان، خوشحالی و تشکرش را به این شکل نوشته: «دم‌تون گرم، پس مریضاد.» حالا شما بفرمایید با این «پس مریضاد» چه کنم من!

این مطالب را هم خوانده‌اید؟

۱۳ نظر

  • Reply علی ۱۷ مرداد ۱۳۹۴

    چه مطلب خوبی. دست مریزاد!

  • Reply خوابگرد ۱۷ مرداد ۱۳۹۴

    خواهش می‌کنم. نظر لطف شما ست.

  • Reply لیلی مرادی ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۶

    بینهایت ممنون. من از این دست مریزاد خیلی خوشم میومد و زیاد ازش استفاده میکردم، معنای دقیقش رو نمیدونستم فکر میکردم مترادف دست خوش هست. ممنون از اینکه به این سادگی و شیوایی توضیح دادین.

  • Reply مریم ۱۶ مرداد ۱۳۹۶

    سلام.یادم میاد تو کتاب ادبیات دبیرستان دست مریضاد نوشته شده بود به معنی دستت به درد و مرض مبتلا نگردد، این دست مریزاد برای من غیرقابل قبوله چون جور دیگه یادگرفتم!!!!

    • Reply خوابگرد ۱۶ مرداد ۱۳۹۶

      هر جور که یاد گرفته باشید، مریضاد غلط است و بی‌معنی. شاد باشید.

      • Reply آریو ۲۵ فروردین ۱۳۹۷

        م اول این کلمه م نهیِ مثل مکن هست، و اگه مریض رو ریشه قرار بدیم فکر نکنم معنای مقصود شمارو بده..

  • Reply مریم ۱۸ مرداد ۱۳۹۶

    سلام بزرگوار.سختی کار اینجاست که یک عمر یادگرفتیم زغال و تاوان نوشتن آن به این صورت ذغال ازدست دادن یک نمره بود و حال اگر بنویسیم زغال به بی سوادی محکوم میشویم!!!!

  • Reply مریم ۱۸ مرداد ۱۳۹۶

    سلام بزرگوار.سختی کار اینجاست که یک عمر یادگرفتیم “زغال” و تاوان نوشتن آن به این صورت “ذغال” ازدست دادن یک نمره بود و حال اگر بنویسیم “زغال” به بی سوادی محکوم می‌شویم!!!!

  • Reply احمد آقا ۲۴ شهریور ۱۳۹۶

    دست مریزاد!

  • Reply اله ۲۸ مهر ۱۳۹۶

    کاملا حق با شماست، شنیدم که این جمله دعایی برای ساقی ها در گذشته بکار میرفته که همانطور که فرمودید به معنی دستت نلرزد،
    ضمنا جمله “کج دار و مریز” هم مشابه همین است، که گاهی به اشتباه می نویسند “کج دار و مریض”، این جمله نیز دقیقا مریز به همان معنایی که در جمله ی دعایی قبلی به کار رفته بود معنی می دهد،
    با تشکر

  • Reply مرتضی ۲۷ آبان ۱۳۹۶

    نظرمن هم همین است

  • Reply سلام ۶ اسفند ۱۳۹۶

    آقا واقعا استفاده کردیم دس مریضات

  • Reply سلومه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۷

    اصطفاده کردیم. دثط مریذات

  • شما هم نظرتان را بنویسید

    Back to Top