Browsing Category

نگارش و ویرایش

خاطرات و خطرات مخبرالسلطنه
تاریخ دوره‌گرد زبان‌گرد نگارش و ویرایش

قرمساق به صادت کردند!

میلاد عظیمی: ناصرالدین شاه اهل نوشتن بود. زیاد می‌نوشت. ساده و صریح و صمیمی هم می‌نوشت. در نوشته‌هایش غلط املایی کم نیست. از جمله گاه‌و بی‌گاه قرمساق را – که واژه‌ی مورد علاقه‌ی او بوده و برای تحبیب و فحش به کار می‌برده- با صاد…

۲۱ آبان ۱۳۹۷
داغون یا داغان؟
زبان‌گرد نگارش و ویرایش

داغون یا داغان؟

امشب از گفت‌وگوی بین دوست زبان‌شناسم خداداد رضاخانی و یوسف سعادت آموختم که اصل داغان  همان داغون است. برخلاف نظر دکتر معین که در پانوشت لغت «داغینه» در برهان قاطع آمده و آن‌چه در دهخدا اشاره شده (داغان در تداول مردم تهران)، داغون از مصدر داغیلماق…

۱۴ مهر ۱۳۹۷
از چاه شلخته‌نویسی تا چاله‌ی وسواسی‌نویسی
زبان‌گرد نگارش و ویرایش

از چاله‌ی «شلخته‌نویسی» تا چاه «وسواسی‌نویسی» در نثر فارسی

رضا شکراللهی: نقطه‌مقابل کسانی که نثر شلخته دارند و بی‌اعتنا به نقش دستوری هر واژه و، مهم‌تر از آن، مفهوم دقیق هر واژه متونی می‌نویسند اغلب کژوکوژ و تأویل‌بردار و گاه سوءتفاهم‌زا، کسانی‌ نشسته‌اند که از شدتِ دقت در انتخاب واژه‌ها و ساختن جمله‌ها و…

۲۵ مرداد ۱۳۹۷
لغات عامیانه نزد دهخدا
زبان‌گرد نگارش و ویرایش

لغات عامیانه نزد دهخدا

این دو بند از مقدمه‌ی دهخدا بر لغت‌نامه‌اش درباره‌ی لغات عامیانه را می‌گذارم این‌جا برای آنان که همواره چوبِ لغت‌نامه‌ی دهخدا در مشت دارند و تا کسی از کلمه یا اصطلاحی عامیانه حرف می‌زند، آن را بر سرش می‌کوبند که نخیر، در دهخدا این…

۱۹ مرداد ۱۳۹۷
تکیه‌کلام یا تکه‌کلام یا تیکه‌کلام یا تیکِ کلام؟
زبان‌گرد نگارش و ویرایش

تکیه‌کلام یا تکّه‌کلام یا تیکّه‌کلام یا تیکِ کلام؟

خیلی وقت پیش، کاوه لاجوردی درباره‌ی اصطلاحِ تکیه‌کلام و ریشه‌ی احتمالی آن نوشته بود. می‌خواهم نکته‌ای تکمیلی و اصلاحی به آن اضافه کنم به‌قصدِ گسترشِ موضوع تا شاید مقدمه‌ای شود برای بررسی بیشتر و انگیزه‌ برای اظهارنظرِ آن کسان که در این زمینه تخصص…

۲۹ تیر ۱۳۹۷
کسره‌ی اضافه
زبان‌گرد نگارش و ویرایش

کسره‌ی اضافه را بنویسیم یا ننویسیم؟

کاوه لاجوردی: من شخصاً مقیّدم که در هر نوشته‌ای به خطِ فارسی همه‌ی کسره‌های اضافه را بنویسم. در روزگارِ ما کسانی هستند که همه‌ی کسره‌های اضافه را می‌نویسند، حتی در متن‌هایی که وزنِ کلام به خواندن‌اش کمک می‌کند—نمونه‌ی برجسته‌اش دیوانِ حافظ با تصحیحِ سایه.…

۱۵ تیر ۱۳۹۷
ویرایش یک متن استفتا
زبان‌گرد نگارش و ویرایش

جز یا جزء یا جزو؟

«هرگونه تصرف و خسارت زدن به اموال عمومی جایز نیست و موجب ضمان است.» این جواب استفتایی از آیت‌الله خامنه‌ای در حاشیه‌ی شعارنویسی روی دیوار ساختمان تاریخی شهرداری رشت است، که یک دو هفته پیش منتشر شد. در ساعات پایانی شب ۱۴خرداد، گروهی موتورسوار…

۱ تیر ۱۳۹۷
فعل مرکب در زبان فارسی
زبان‌گرد نگارش و ویرایش

دنبال و اقدام را بکنید و فعل مرکب را بیچاره نکنید!

رضا شکراللهی: فعل‌ها در نامه‌های اداری و رسمی و شبه‌رسمی مظلوم‌ترین ارکان جمله‌اند. چه وقتی مثلاً در متونِ‌ قضایی و حقوقی، از صفحه‌ی روزگار محو می‌شوند و از پشت میله‌های متن له‌له می‌زنند تا شاید نگارنده دست بردارد از نوشتن جمله‌های نفس‌گیرِ یک‌صفحه‌ای و…

۹ خرداد ۱۳۹۷
سبعیت سبعانه ددمنشی ددمنشانه
زبان‌گرد نگارش و ویرایش

سَبُعانه و سَبُعیّت یا ددمنشانه و ددمنشی؟

کلمه‌های «سَبُعیَّت» و «سَبُعانه» را در نظر بگیرید. ماشاءالله خوب دهان‌پرکن‌اند و پرطمطراق، خصوصاً با آن ترتیب اِعراب‌شان که بیان‌شان برای فارسی‌زبانان به کشتی گرفتن با کلمه می‌ماند. اما خودتان داوری کنید؛ «ددمنشی» و ددمنشانه زیباتر است و رساتر و رایج یا آن دو؟…

۳ خرداد ۱۳۹۷
زیبایی‌شناسی حشو
باب ترجمه زبان‌گرد نگارش و ویرایش

انواع حشو در ادبیات و زیبایی‌شناسی حشوها

هیچ متن ادبی نیست که کاملاً عاری از هر نوع حشوی باشد. حقیقت این است که حشو‌ها ماهیت زیبایی‌شناسیک دارند، اما به نظر می‌رسد که این حقیقت در بسیاری از نقدها مورد غفلت واقع می‌شود و منتقد با همه‌ی حشوها به یک شکل برخورد…

۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۷
Back to Top