زبان چه تفاوتی با گویش دارد؟

جان مک‌ورتر، ترجمه‌ی علیرضا شفیعی‌نسب، مرجع: Atlantic تفاوت میان یک زبان و یک گویش چیست؟ آیا تمایزی فنی دارند، مثل تفاوتی که میان شبه‌اختر و تب‌اختر یا میان خرگوش و خرگوش صحرایی وجود دارد؟ زبان‌شناسان برای پاسخ به این سؤال، معمولاً مشاهدۀ عظیم و قدیمی ماکس واینرایش، زبان‌شناس و محقق زبان یدیشی را تکرار می‌کنند: «زبان، گویشی است با یک نیروی زمینی و یک نیروی دریایی». اما قطعاً تفاوت، عمیق‌تر از چیزی است که چنین سخنان قصاری القا می‌کنند. همین که … ادامه

باز جای شکرش باقی است آقای هاینریش بل!

هاینریش بل حدود ۶۵ سال پیش، یعنی اوائل دهه‌ی ۵۰ میلادی، به ایرلند سفر کرد و چند ماه در آن‌جا ماند. برآیند این سفر مجموعه‌ای از یادداشت‌ها بود که با عنوان «یادداشت‌های روزانه‌ی ایرلند» منتشر شد. به گفته‌ی مترجم ایرانی این کتاب، محمود فکری ارشاد، این کتاب، از نظر نثر و زبان و قدرت نگارش هاینریش بل در مقام یک نویسنده و نیز نوع نگاه او به صبوری و سخت‌کوشی مردم ایرلند، لطیف‌ترین اثر ادبی او لقب گرفت. بخشی کوتاه … ادامه

هکسره حق مسلم ماست

آفتابه درخشان حقه مسلمه آن‌ها! هکسره عنوانی ابتکاری است* که اشاره دارد به اشتباهات املایی در نوشتن ه و کسره. قاعده‌ی درست نگارش هکسره را در این نوشته می‌خوانید: برایم پیام فرستاد که «چه آفتابه درخشانی!» پرسیدم «مگه آفتابه گرفتید؟ از این آفتابه مسی‌های دکوری؟» جواب داد «خاک تو سره بی‌ذوقت کنن، آفتابه چیه!» برایش یک عدد زبانِ دراز با چشمک ‌فرستادم و نوشتم «مجید دلبندم، خودت به جای آفتاب درخشان نوشتی آفتابه درخشان. در ضمن سرِ من هم تهش … ادامه

نقدنامه‌ی آثار برگزیده‌ی دومین دوره‌ی جایزه‌ی ادبی بهرام صادقی

دومین دوره‌ی جایزه‌ی ادبی بهرام صادقی در نیمه‌ی دوم سال ۱۳۹۴ در سایت خوابگرد برگزار شد. ۹۰۱ داستان‌نویس فارسی‌زبان در این مسابقه شرکت کردند. هیئت انتخاب، شامل فرشته احمدی، رضا شکراللهی و محمدحسن شهسواری، بیست اثر بهتر را برای داوری شدن در مرحله‌ی نهایی برگزیدند. در این مرحله، داوران جایزه، شامل خانم فرشته احمدی و آقایان حسین پاینده و حسین سناپور و محمدحسن شهسواری، سه اثر برترِ جایزه و چهار اثر شایسته‌ی تقدیر را معرفی کردند. برای دریافت نقدنامه روی … ادامه

به بهمن فرزانه دروغ نبندید!

بهمن فرزانه رفیقم بود محمد حسینی محمد حسینی: گرفتار ایدز شدن البته که فقط بدشانسی است و متر و ملاک ارزش آدم‌ها نیست. اما از من، که ویراستار بخش عمده‌ی آثار فرزانه بودم و مفتخر به دوستی بیست‌ساله با او و کسی که در بیمارستان بستری‌اش کرد و بنا به قولی که به او داده بود متأسفانه تا آستانه‌ی گور همراهی‌اش، قبول کنید که بهمن فرزانه ایدز نداشت. هفتاد و شش سال در کمال سلامت زیست و طول دوره‌ی بیماری‌اش … ادامه

آس و پاس در پاریس و لندن

بهمن دارالشفایی: چند هفته پیش که ترجمه‌ی جدیدم منتشر شد، خیلی دوست داشتم این‌جا بودم و خوشحالی‌ام را با دوست‌هایم تقسیم می‌کردم. ولی خب نشد. حالا با کمی تأخیر چند خطی درباره‌ی کتاب می‌نویسم. و البته خوشحال از این‌که استقبال از کتاب در نمایشگاه خیلی خوب بود و «آس‌وپاس در پاریس و لندن» ششمین کتاب پرفروش غرفه‌ی نشر ماهی و پرفروش‌ترین کتاب غیرجیبی ماهی در نمایشگاه. بیش از ۵۰۰ نسخه‌ی کتاب در نمایشگاه فروش رفت و اگر استقبال در بازار … ادامه

فلسفیدن در زندگی روزمره

یا: به نظرتان اگر کیرکگور* الان زنده بود، درباره‌ی دلهره‌ی پنالتی زدن در فینال جام جهانی چه می‌نوشت؟ یا نیچه از کدام بند راک خوشش می‌آمد؟ زندگی‌ ما چه‌قدر برای خود ما مهم است؟ چه‌قدر درباره‌ی خودمان فکر می‌کنیم؟ منظورم خودِ واقعی‌مان است، نه خودِ نوعی. احتمالاً همه‌ی ما درباره‌ی تقابل بین سنت و مدرنیته در ایران امروز یا بی‌وطنی انسان پست‌مدرن تحلیل‌هایی داریم، اما درباره‌ی کارهایی که می‌خواهیم فردا سراغ‌شان برویم با چه ساز و کاری فکر می‌کنیم؟ ممکن … ادامه

در شب‌های کوش‌آداسی چه گذشت

مهم‌ترین کار پیوسته‌ام در پانزده سال اخیر نوعی قابلگی بوده برای سالم به دنیا آوردن نوزاد برخی دوستان داستان‌نویس، اما کاری پیش آمد یکی دو سال پیش که باید برعکس رفتار می‌کردم: بچه باید هر چه ناقص‌الخلقه‌تر به دنیا می‌آمد! کدام بچه؟ رمانی عامه‌پسند به قلم طنزنویس و طنزپژوه نام‌آشنا، رؤیا صدر، در هجو این گونه‌ی ادبی. نوعی نظیره‌نویسی. باید چپکی راه می‌رفتم. دوست داشتم یاریگر خانم صدر باشم در کار عجیبی که به آن مشغول بود و اطمینان خاطر … ادامه

آداب دنیا به روایت یعقوب یادعلی

یعقوب یادعلی اگر این روزها به نمایشگاه کتاب می‌روید، رمان «آداب دنیا»ی یعقوب یادعلی را از دست ندهید. یادعلی را اغلب ادبیاتی‌ها با رمان «آداب بی‌قراری» می‌شناسند که ۱۱ سال پیش منتشر شد. نه فقط به خاطر این‌که، به‌حق، یکی از بهترین رمان‌های دهه‌ی هشتاد بود و جایزه‌ی گلشیری را هم برد. هم از این رو که آداب بی‌قراری باعث شد او به اتهام نشر اکاذیب و توهین قومیتی به زندان بیفتد. اکنون بعد از یک دهه سکوت، رمان تازه‌ی … ادامه