روشن‌نویسی چیست و چگونه روشن بنویسیم

مقاله‌ی رحمانِ افشاری درباره‌ی روشن‌نویسی رضا بابایی، که متأسفانه خیلی زود از میانِ ما رفت، کتابی دارد به نامِ بهتر بنویسیم[1] که بسیار خواندنی و آموختنی است. اگرچه بیشترِ مطالبِ آن در کتاب‌هایِ دیگر نیز آمده است، اما گِردآوردنِ همه‌یِ آن‌ها در یک کتاب با بیانی روشن و قلمی شیوا کاری است بسیار ستودنی. وزنِ … ادامه

آیا ویرایش به زنده ماندنِ زبان فارسی کمک می‌کند؟

نقش ویرایش در معیارسازی و پردازش ماشینی خط و زبان فارسی (نوشته‌ی امید طبیب‌زاده*) مقدمه1در اینجا ابتدا به‌اختصار تعریفی برای هریک از اصطلاحات «ویرایش»، «معیار»، «معیارسازی» و «پردازش ماشینی» عرضه می‌داریم، سپس از تفاوت متن‌های علمی و خبری با متن‌های ادبی سخن می‌گوییم، بعد به چگونگی تحول ویرایش در متن‌های خبری فارسی اشاره می‌کنیم و … ادامه

نپرسید ویرگول را کجا بگذاریم، بپرسید چرا ویرگول می‌گذاریم

رضا شکراللهی: اگر از کسانی هستید که معتقدید ویرگول «درنگ‌نما»ست یا خیال می‌کنید ویرگول نشانه‌ای است فقط برای استفاده در جایی که احساس می‌کنید باید مکثی در جمله بیندازید، از این دو نوشتار که در پی می‌آید غافل نشوید. نخست یادداشتِ دکتر نازنینِ خلیلی‌پور را بخوانید که درباره‌ی نام و کارکردِ ویرگول در فارسی نوشته … ادامه

«شهربندان» معادل فارسی واژه‌ی «لاک‌داون» در انگلیسی

شهربندان یا طرح جامع محدودیت‌هایی کرونایی؟ رضا شکراللهی: در روز گار کرونا که هنوز هم شیره‌ی مغز ما ناتوان است از هضم آواری که بر سر همه‌ی ما ریخت و باورمان نمی‌شود هنوز که می‌شد این‌طور ترسان و تنها و آدم‌گریز هم زندگی کرد – و کردیم و شد -، طبیعی است که کلمه‌ی انگلیسی … ادامه

انواع حرف تا و دیگر «تا»ها در فارسی

رضا شکراللهی: یکی از انواعِ پرکابردِ «تا» برای تعلیل و چرایی است. در گفتار و نوشتار روزمره هم تا دل‌تان بخواهد از آن استفاده می‌کنیم: «جواب‌شان را دادم تا بفهمند با کی طرف‌اند.» البته خودِ من از آن دسته آدم‌ها هستم که معمولاً «جواب‌شان را نمی‌دهم تا بفهمند با کی طرف‌اند»، ولی، در هر دو … ادامه

شما شوآف کنید، ما همچنان پز می‌دهیم!

رضا شکراللهی: آمدم، به‌رسم پز دادن، این عکس را از ناهارمان (شامیِ رشتی با نان بربری خانه‌پز) بگذارم در فجازی* که یادم افتاد به کلمه‌ی شوآف که چند سالی است رایج شده به‌جای «پز». مقصودم به‌طور مشخص کاربرد اجتماعی این کلمه در شبکه‌ها، به‌خصوص اینستاگرام، است که کاربران و خصوصاً چهره‌های مشهور مجازی با انتشار … ادامه

زیبا بنویسید، مثل رضا بابایی که چه زود رفت!

رضا شکراللهی: رضا بابایی عمرش به دنیا نبود تا دیگر با دو گروه بحث نکند: آنان که از عقیده‌ی خود سود می‌برند و آنان که از اندیشه‌ی خود پیشه ساخته‌اند. سرطان رضا بابایی را هم کشت، و من هرچه کردم، از صبح، تا موریانه‌ی غم از تهِ سینه‌ام راه نگیرد به بالا، به گلو، به … ادامه

منفی «در» منفی یا منفی «با» منفی؟

نگاهی به انواع جمله‌های منفی در فارسی و انگلیسی با بررسی موردیِ جمله‌ای از ترامپ کیوان مشیری: شاید هنگام تماشای فیلم آشوب (Chaos)، بخشی از گفت‌وگوی جیسون ستاتهام، در نقش کواِنتین، و جاستین وَدل، در نقش کارآگاه تِدی، توجه‌تان را جلب کرده باشد: Detective Teddy: I didn’t do nothing. Quentin: “It’s I didn’t do anything.” … ادامه

فلسفه‌ی گیومه‌گذاری و کاربردِ گیومه در متن فارسی

معین پایدار: اگر از چراییِ کاری آگاه باشیم، احتمال این‌که درست از آن استفاده نکنیم ضعیف‌ می‌شود؛ اما مسئله به همین سادگی‌ها هم نیست. رسیدن به این آگاهی، انرژی جسمی و ذهنی می‌بَرد و این با تمایل آدم ناسازگار است؛ برای همین است که چیزی را از بر می‌کنیم و با تأملِ کم‌تر دست‌به‌کارش می‌شویم. نمونه‌ای از … ادامه