محمدرضا شجریان حالا به خوابی بی‌بیداری رفته‌ است و نه‌تنها مام میهن که زبانِ مادری‌اش را هم به سوگ نشانده است، که چنین زار و پریشان باید پی کلمه و جمله گشت برای سوگواری. مهم نیست این‌که شجریان کی به دنیا آمد و کی از دنیای ما رفت. حتا این هم مهم نیست که آخرین آواز شجریان کدام بود و اولینش کدام. محمدرضا شجریان خطی بود ممتد به درازای عمر ایران. شجریان تیماردار گوش مردمش بود و مرهم تن‌های زخمی‌شان. … ادامه

نگاهی به نقدهای گوناگون به اثرِ جنجالی هانا آرنت حبیب حسینی‌فرد: ۴۵ سال پس از خاموشی هانا آرنت، ایده‌پرداز و منتقد عرصه‌ی فلسفه‌ی سیاسی، اندیشه‌های او در این زمینه و در گستره‌ی اخلاق فردی همچنان به‌روز است و مبنایی برای نقد زیست بشریت معاصر، مسئولیت فردی بشر، و تأثیر و تأثرش از و بر چالش‌ها و پلیدی‌هایی که معادلات قدرت و سیاست برای او رقم می‌زند […] تجربه‌ی رژیم هیتلری و نظام استالینی که مبنای تبیینات و ایده‌پردازی آرنت درباره‌ی … ادامه

آیشمن در اورشلیم ـ گزارشی در باب ابتذال شر رضا شکراللهی: یک سال و نیمِ پیش در یادداشتی نوشته بودم «کمتر کتابی را می‌توان نام برد که به فارسی برگردانده نشده باشد اما میزان ارجاعات به آن در مقاله‌ها، یادداشت‌ها، دیگر کتاب‌ها و حتا گفت‌وگوهای روزمره سیاسی یا فلسفی چشمگیر باشد. جنجالی‌ترین کتاب هانا آرنت، یعنی آیشمن در اورشلیم با زیرعنوان گزارشی در باب ابتذال شر چنین کتابی است.» خبرِ بسیار خوب این‌که حالا دو ناشر، یکی در ایران و … ادامه

«مزرعه‌ی حیوانات» امروز ۷۵‌ساله شد پرتو شریعتمداری: هفدهم اوت ۱۹۴۵، هفتاد و پنج سال پیش، یکی از تأثیرگذارترین و ماندگارترین رمان‌‌های سیاسی جهان در بریتانیا منتشر شد: «مزرعه‌ی حیوانات» که در ایران «قلعه‌ی حیوانات» هم ترجمه شده است. رمان سیاسی شاید تا آن زمان هویت چندان مستقلی نداشت، اما اورول با نوشتن این کتاب و سپس با انتشار رمان «۱۹۸۴» از اولین کسانی بود (نقش آلدوس هاکسلی را نباید نادیده گرفت) که به این ژانر در قالب مدرنش اعتبار بخشید. در روزگاری … ادامه

رضا شکراللهی: از میان شاهانِ قاجار، می‌پنداریم ناصرالدین شاه را بیشتر از اسلاف و اخلافش می‌شناسیم ـ و ظاهراً هم چنین است. دوامِ سلطنتش بیشتر از دیگران بود و کارنامه‌‌اش آکنده از «اولین»ها. اما آن شاهِ «قرتی» که در کنار شاهی کردن، به عکاسی و نقاشی و خاطره‌نویسی و… هم معروف است، رمان‌نویس هم بود. در یادداشتِ احسان عابدی که در ادامه می‌خوانید، با ناصرالدین شاه رمان‌نویس و نیز تاریخچه‌ی ورود رمان غربی به ایران و پیدایش رمان فارسی آشنا … ادامه

در جست‌وجوی مضمونِ مشترک میان آثارِ خسرو سینایی آرمان ریاحی: خسرو سینایی موسیقی‌دان بود و نوازنده. درس موسیقی خوانده بود، ولی از درون لنز دوربین‌های ۳۵ میلی‌متری و دستگاه‌های موویلا و اسلایسر‌های قطع راش خود را به ما شناسانْد. این گران‌قدرِ قدرنادیده، با طبع بلند سازش‌ناپذیرش، از مناسبات قدرت و ثروت سفارش نمی‌گرفت و همین پراکنده‌کار و کم‌کارش کرده بود: هنرمندِ کارهای نکرده، آثار نیافریده، هنرمندِ خانه‌مانی‌های ناگزیر و دردهای ثبت‌نکرده بر نگاتیو سینمایی که متفاوت‌های متفکر را به گوشه‌هایی … ادامه

آرمان ریاحی: برخی می‌گویند «بهشت جای احمق‌هاست»، ولی کافی است چندین بار فیلم‌های اولیویا دِ هاویلند به‌خصوص بربادرفته را ببینید تا بهشت را درک کنید بدون آن‌که او را احمق بیابید. فقط حضور شخصیت بسیار مثبت این بازیگر کلاسیک سینما کافی بود تا این جمله‌ی معروف به گزاره‌ای پوک تبدیل شود. اگر فکر می‌کرد کسی ممکن است از او برنجد، جوری نگاهش می‌کرد عذرخواهانه و نامطمئن از خودش که تعجب می‌کردیم. ولی وقتی می‌دیدیم زود از هر چیزی شگفت‌زده می‌شود … ادامه