کتاب‌گرد

مزخرفات فارسی و فعل اخلاقیِ نوشتن

از

آرمان ریاحی: این‌که بگوییم یا بنویسیم «فارسی شکر است»، به تنهایی دردی از رنج‌هاى این زبان قدرت‌مند نمی‌کاهد. این جمله‌ی خبری الزام‌هایی با خود به همراه می‌‌آورَد که مجبور می‌شویم قاعده‌هایش را هم بشناسیم و به‌شان دهان‌کجی نکنیم. فارسی را فارس زبان‌ها نوشته‌اند و با آن سخن گفته‌اند. همان‌ها این «عروس هزارساله» را تا این‌جا آراسته‌اند، آن‌قدر که امروز فارسی را به لحاظ تعداد واژه‌ها، تنوّع در ضرب‌المثل و غنای ادبیّاتش از مهمّ‌ترین زبان‌های جهان دانسته‌اند. کم‌تر زبانی در جهان … ادامه

تحلیل فرهنگی

تولدِ علم شما مبارک!

از

زیرساخت‌های علم مبتذل تأسیس هر چیزی از جمله دانشگاه زیرساخت می‌خواهد؛ حتماً به این می‌اندیشید که زیرساختِ دانشگاه همان هیئت علمیِ باسواد است و در هر رشته‌ای دست‌کم حضور سه استادتمام نیاز است؛ شاید فکر کنید زیرساختِ دانشگاه همان کتابخانۀ عظیم و امکانات و بودجه‌های پژوهشی‌ است. اما دقیق که بنگرید گویا همیشه هم این‌طور نیست. همانا سیمان و آجر را فراموش کرده‌اید و از همین ‌روست که کاخ‌های عظیمی را به نام دانشگاه احداث کرده‌اند و با مربی حق‌التدریس … ادامه

دوره‌گرد

چگونه می‌توان ونسان ون‌گوگ را دوست نداشت

از

جذابیتِ حیرت‌آور فیلم دوست داشتن ونسان یا ونسان دوست‌داشتنی (Loving Vincent) فقط به داستان آن نیست، چه عاقبت هیچ گرهی از ماجرای شلیک ون‌گوگ به خودش و مرگ رازآمیز او در ۳۷سالگی باز نمی‌کند. هرچند، تماشاگر با همه‌ی پیش‌آگاهی‌اش مبهوت داستانی می‌شود که در ژانر جنایی روایت می‌شود. اما درباره‌ی این فیلم می‌خواهم بر دو چیز دیگر دست بگذارم که یکی بس ستودنی است و دیگری بس حیرت‌انگیز. ستودنی است، چون شیوه‌ی روایت را بر پایه‌ی پی‌گیری یک نامه و … ادامه

زبان‌گرد

آموزشِ بی‌ویرایش در محضر یک عدد سلبریتی

از

رضا شکراللهی: از سال ۸۸ گاهی روایتی شخصی از دیگران را عیناً در سایت خوابگرد بازنشر می‌کردم بدون دست‌کاری و ویرایش، با عنوان کلی «داستانِ بی‌ویرایش». امروز به‌تصادف از اینستاگرام یک عدد سلبریتی (مجری معروف تلویزیونی با خدا تا فالوئر) سردرآوردم که دیدم می‌توان با بازنشرِ بی‌ویرایش کامنت‌های آن یک کلاس درس نگارش فارسی ترتیب داد. آن‌چه می‌خوانید، گزیده‌ای است از برخی کامنت‌های بهزاد بلور که اسمش را می‌گذاریم ب، با امانت‌داری کامل در رسم‌الخط، و نیز غلط‌های تایپی که … ادامه

کتاب‌گرد

نامه به سیمین

از

ابراهیم گلستان در طی حدود صد سال اخیر، همواره در کانون توجه بوده است و چهره‌ای جذاب در محافل فرهنگی و هنری ایران. هم به‌واسطه‌ی آثار خلاقه‌‌ای که در قالب‌های مختلف از جمله داستان و رمان، نقد و نظر و فیلم مستند تولید کرده و هم به دلیل دوستی‌ها و ارتباط‌های نزدیکی که با بزرگان فرهنگ و هنر و البته سیاست داشته، و هم به دلیل لحن تند و صریحی که در بیان نظراتش در خطاب به دوست و دشمن … ادامه

روزانه

باد

از

چه کسی باد را دیده ‌است؟ نه من، نه تو؟ باشد، اما وقتی شاخه‌ها می‌لرزند و گیج می‌زنند، باد است که عبور می‌کند. چه کسی باد را دیده است؟ نه من، نه تو؟ باشد، اما وقتی درختان مغرور به تلاطم می‌افتند و کج می‌شوند، باد است که می‌گذرد. Who has seen the wind? Neither I nor you: But when the leaves hang trembling, The wind is passing through. Who has seen the wind? Neither you nor I: But when the … ادامه

زبان‌گرد

از ضجه زدن تا زجه زدن

از

بعضی کلمه‌ها در دوره‌هایی پراستفاده می‌شوند. مثلاً این روزها که هزار و هفتصد و پنجاه جور مصیبت و اندوه از زمین و آسمان و اخیراً دریا چنان بی‌وقفه بر سرمان می‌بارد که فرصت زاری کردن هم به آدم نمی‌دهند، دور و برمان پر می‌شود از ضجه و مویه. زمین‌لرزه و سیاست‌لرزه هم اگر امان بدهد، ناگهان از نمی‌دانم‌کجای دریاهای دور، خبر مرگ فجیع دریانوردان مثل موشک به سمت‌مان پرتاب می‌شود و ضجه‌مویه‌های خانواده‌های بس‌پی‌پناه‌شان قرار از دل‌مان می‌برد. اما خب، … ادامه

زبان‌شناسی

تفاوت ضمیر «وی» با «او»

از

نازنین خلیلی‌پور: یکی از پرسش‌هایی که ممکن است ذهن فارسی‌زبانان را به خود مشغول کرده باشد، تفاوت میان ضمیر سوم‌شخص «وی» و «او»ست. اغلب تصور می‌شود که ضمیر «وی» صورت کهن‌تری باشد و به‌کاربردن آن رسمی‌تر؛ اما باید گفت هردو پیشینۀ کهنی دارند و یکی کهن‌تر از دیگری نیست. درحقیقت، اگر به زمان عقب‌تری، مثلاً به دورۀ اوستایی و فارسی باستان، بازگردیم، نیای این‌دو به ستاکِ ضمیریِ ava-/hāu- خواهد رسید. در دورۀ باستانِ زبان‌های ایرانی، ضمایر بسته به نقش و … ادامه