یلدا، میترا، مهرپرستی، و چیزهای که فکر می‌کنیم می‌دانیم یلدا نه ربطی به «آریایی‌ها» دارد نه به «میترا»، بلکه رسمی است زیبا و پرمعنی، با استعاره از «نو شدن» دنیا و «تولد خورشید» با طولانی شدن روزها. رسمی که سال‌ها و بلکه قرن‌هاست در ایران جشن گرفته می‌شه بدون احتیاج به داشتن یک ریشه‌ی باستانی و آریایی و زرتشتی و مهرپرستی، یا که مسیحی و میترایی و مانوی و اسلامی. رسمی که برای همه است. خداداد رضاخانی*: هروقت که به … ادامه
کتاب‌های آبی کوچک معجزه‌گر در فرانسه‌ی قرن هفدهم نوشته‌ی اوان نیکول براون برگردانِ پرتو شریعتمداری امروزه روز هر جای دنیا که باشید، وقتی صبح از خانه بیرون می‌روید، به احتمال زیاد چشم‌تان به جمال کتابی روشن میشود. چه این کتاب الکترونیکی باشد و از روی صفحه تبلت خوانده شود، چه از نوع قدیمی‌تر سه‌بعدی که آن را در دست می‌گیرند، اصل ماجرا یکی است: مردم خوش دارند که وقتی در راه‌اند مطالعه کنند. در سال ۲۰۱۸ تصور جای دادن یک … ادامه
به مناسبت انتشار دانشنامه‌ی حافظ و حافظ‌پژوهی علیرضا اکبری: پیش از این‌که صحبت‌مان درباره‌ی دانشنامه‌ی حافظ و حافظ‌پژوهی و کارنامه‌ی حافظ‌شناسان معاصر را آغاز کنیم، بهاءالدین خرمشاهی ماجرای فال‌های شگفت‌انگیزی را گفت که از حافظ گرفته و پیشگویی‌هایی که در این فال‌ها بوده و در زندگی‌اش اتفاق افتاده؛ در حالی که با شوخی و خنده اصل اعتبار فال را هم زیر سؤال می‌برد. می‌گفت: «در ایامی که داشتم روی کار سنگینِ نقد حافظ به روایت احمد شاملو کار می‌کردم زندگی سختی … ادامه
وقتی با زبان خطرناک بنزین روی کشور چکیده باشد، فقط یک جرقه کافی است بخش‌هایی از مصاحبه‌ی سوزان بنش با هفته‌نامه‌ی اشپیگل برگردان حبیب حسینی‌فرد سال ۱۹۹۹، به‌عنوان دانشجوی رشته‌ی حقوق، در دادگاه بین‌المللی رسیدگی به جنایات جنگی در یوگسلاوی سابق کار می‌کردم. با دیدن و شنیدن آن جنایات از خودم پرسیدم که چگونه میشود که در مثلاً شهری آزاد و چندفرهنگی مثل سارایوو یک‌دفعه بخش‌هایی از جمعیت به جان هم می‌افتند و چنان جنایتی رقم می‌خورد. راستش این‌گونه نیست … ادامه
یادداشت سید مهدی شجاعی در سوگ زنده‌یاد ابوالفضل زرویی نصرآباد، هم انگار آب بر آتش برخی دل‌هاست بس که در کلام تازیده است به همه‌ی مدیران عالی و دانی، هم بسیار دردآور است از جهتِ واگشایی زخمی کهنه از پیکر بیصاحابترین عرصه‌ی این ملک که همانا عرصه‌ی فرهنگ و ادب و هنر باشد. بیصاحابترین و، در عین حال، به‌وقتِ نظارت و اخیه‌کشی و بایدونباید و امر و نهی، پرصاحب‌ترین. درد من اما چیز دیگری است. این چه رسانه‌هایی است ما … ادامه
رضا شکراللهی: علی ملاقلی‌پور مستندی ساخته است به نام راه طی‌شده درباره‌ی زنده‌یاد مهدی بازرگان. این مستند محصول حوزه‌ی هنری و نهاد دیگری وابسته به بسیج است. همین‌طوری، ندیده، آدم یاد مستند «قائم‌مقام» درباره‌ی زنده‌یاد آیت‌الله منتظری می‌افتد که ادعای مستندِ پژوهشی و بی‌طرف داشت، ولی بعد از نمایشِ آن، دیدیم و خواندیم واکنش برخی مصاحبه‌شوندگان را. راه طی‌شده به‌تازگی رونمایی شده و آنچه در ادامه می‌خوانید، یادداشت محمد نوید بازرگان، فرزند زنده‌یاد بازرگان، است در واکنش به این محصول … ادامه
آرمان ریاحی: به برناردو برتولوچی در ایتالیا لقب امپراتور داده بودند. خیلی‌ها او را مؤلّف می‌دانستند و برخی وارث نئورئالیسم. چه او را مؤلّف به‌حساب بیاوریم چه نه، و چه او را نئورئالیست بدانیم یا نه، این کارگردان ایتالیایی که سال‌های پایانی عمرش را روی ویلچر زندگی کرد، از موردتوجّه‌ترین هنرمندان سینمای هنری جهان بود. به‌نظرم با نگاه به آثار برناردو برتولوچی نه میشود او را یک میراث‌دار راستین سنّت نئورئالیسم ایتالیا دانست و نه یک مؤلّف سبْک‌پرداز که فیلم به … ادامه
هومن عباسپور: سال ۱۳۷۳ بود و تازه با معرفی استاد بهاءالدین خرمشاهی به جمع مؤلفان دانشنامه‌ی ادب فارسی، به سرپرستی حسن انوشه، پیوسته بودم. دفترش نزدیک میدان ابن سینا بود که به‌خاطر فرعی‌های عجیب‌وغریبش به میدان «چه کنم؟» مشهورتر است، نزدیک منزل محمدجعفر پوینده بود که گاهی توی خیابان به سلام و احوال‌پرسی می‌دیدمش و مجلس ختمش را هم در همان مسجد فخر گرفتند. سه‌شنبه‌ها بعضی از مؤلفان در دفتر دانشنامه جمع می‌شدند و گپ می‌زدند و مقاله‌هایشان را به … ادامه