تکیه‌کلام یا تکّه‌کلام یا تیکّه‌کلام یا تیکِ کلام؟

رضا شکراللهی: خیلی وقت پیش، کاوه لاجوردی درباره‌ی اصطلاحِ تکیه‌کلام و ریشه‌ی احتمالی آن نوشته بود. می‌خواهم نکته‌ای تکمیلی به آن اضافه کنم به‌قصدِ گسترشِ موضوع تا شاید مقدمه‌ای شود برای بررسی بیشتر و انگیزه‌ برای اظهارنظرِ آن کسان که در این زمینه تخصص و صلاحیتِ علمی دارند. نخست، یادداشتِ کاوه لاجوردی درباره‌ی ریشه‌ی تکیه‌کلام را بخوانید (با اندکی حذف): “نمونه‌ای از تکیه‌کلام را می‌شود در گفتارِ کسانی دید که در صحبت‌شان به شکلی نابجا و با تواترِ زیاد یکی … ادامه

رضا امیرخانی و بازیِ برعکسِ روزگار

آیا رضا امیرخانی با موضع‌گیری‌های صریح علیه مجمع ناشران انقلاب اسلامی می‌خواهد راهش را از تشکل‌های حاکمیتی برای همیشه جدا کند؟ مرتضی کاردر: «رهش» تازه‌ترین رمان رضا امیرخانی در چند ماهی که از انتشار آن می‌گذرد واکنش‌های زیادی را برانگیخته است؛ از واکنش‌های ستایش‌آمیز روزهای نخست تا واکنش‌های انتقادی مخاطبان وفادار رضا امیرخانی. اما امیرخانی بارها در گفت‌و‌گوها و نوشته‌هایش، واکنش‌های انتقادی به اثر تازه‌اش را سیاسی و برنامه‌ریزی‌شده دانسته و آنها را به یک‌جریان و دیدگاه سیاسی خاص نسبت … ادامه

اینک، درست‌ترین نسخه‌ی رمانِ شب ممکن

محمدحسن شهسواری: رمان شب ممکن آخرین کتابی بود که بر اساس تجربه‌ی زیسته نوشتم. متنی انباشته از هفت سال ننوشتن. چکیده‌ی نگاه من به زبان و روایت بر اساس نگاه مسلطِ آن زمان به ادبیات. تلفیق زبانِ مدنظرِ گلشیری با روایت مدنظرِ براهنی. برای همین است که در رمان شب ممکن آن‌قدر در زبان و روایت دخل و تصرف می‌شود و از ریختِ مألوف می‌افتد. تا شنیدم می‌خواهند کتاب صوتی از آن تهیه کنند، بی‌معطلی گفتم خودم می‌خوانم. نه گوینده‌ام و … ادامه

زبان غالب در صداوسیما و بصیرتِ نداشته‌ی مدیران

اخیراً مدیران شبکه‌های یک و پنج را هم عوض کردند. این کلامِ مرتضی میرباقری، معاون سیمای سازمان صداوسیما، در مراسم معارفه را بخوانید تا دو نکته بگویم: «در آرایش رسانه‌ای جدید مدیران باتجربه در صف و مدیران جوان در ستاد قرار می‌گیرند. به این ترتیب حوزه‌ی عملیاتیِ چابک‌تر و سریع‌تر خواهیم داشت.» ۱ـ اگر می‌خواهید عمق و شدتِ کج‌روی و اشتباه‌روی در سازمان صداوسیما را درک کنید، کافی است به حضور این واژه‌ها در همین عبارت مختصر توجه کنید: آرایش … ادامه

نادر نادرپور به روایت فتح‌الله مجتبایی

سایه اقتصادی‌نیا و علیرضا اکبری: فتح‌الله مجتبایی در حلقۀ دوستان نزدیک نادر نادرپور یکی از نزدیک‌ترین‌ها به او بود. آشنایی مجتبایی و نادر نادرپور به واسطۀ شرکت هر دو در جلسات محفل خلیل ملکی شکل گرفت، آن هم در دورانی که نادرپور به همراه ملکی و یارانش از حزب توده بریده و انشعاب کرده بودند. دوستی معمولی نادرپور و مجتبایی در دهۀ سی به معاشرتی شبانه‌روزی بدل شد و این دو نه‌تنها از نظر سیاسی، که از نظر ادبی نیز … ادامه

کسره‌ی اضافه را بنویسیم یا ننویسیم؟

کاوه لاجوردی: من شخصاً مقیّدم که در هر نوشته‌ای به خطِ فارسی همه‌ی کسره‌های اضافه را بنویسم. در روزگارِ ما کسانی هستند که همه‌ی کسره‌های اضافه را می‌نویسند، حتی در متن‌هایی که وزنِ کلام به خواندن‌اش کمک می‌کند—نمونه‌ی برجسته‌اش دیوانِ حافظ با تصحیحِ سایه. در اینجا می‌خواهم چیزهایی بگویم در موردِ استدلالی بر ضدِ نوشتنِ کسره‌های اضافه. حرف‌های من در موردِ کسره‌ی اضافه است، گرچه طرفدارانِ استدلالی که نقدش خواهم کرد نوعاً اصطلاحِ ’اعراب‌گذاری‘ را به‌کار می‌گیرند. آن استدلال این است که نوشتنِ نظام‌مندِ کسره‌ی اضافه … ادامه

مزخرفات فارسی یا کتاب توبه‌شکن!

پریا دربانی: اولین روزی که تلگرام فیلتر شد، اوقاتم حسابی تلخ بود. در مسیرم به شهرکتابی برخوردم. گفتم به آنجا روم بلکه کمی آرام‌تر شوم. پیش‌تر بارها انگشت اشارت به سمت خویش گرفته بودم که تا وقتی کتابِ نیمه‌تمام یا نخوانده در خانه داری، حق خرید کتاب جدید نداری. به همین خاطر سرم را زیر انداختم و یکراست سراغ غرفه‌ی لوازم‌التحریر و صنایع‌دستی رفتم. میان نقش و نگارها چرخی زدم. بعد با خودم گفتم که زشت نیست آدم به کتاب‌فروشی … ادامه

جز یا جزء یا جزو؟

ویرایش متن یک استفتاء «هرگونه تصرف و خسارت زدن به اموال عمومی جایز نیست و موجب ضمان است.» این جواب استفتایی از آیت‌الله خامنه‌ای در حاشیه‌ی شعارنویسی روی دیوار ساختمان تاریخی شهرداری رشت است، که یک دو هفته پیش منتشر شد. قصه از این قرار بوده است که در ساعات پایانی شب ۱۴خرداد، گروهی موتورسوار به این ساختمان مشهور هجوم می‌آورند و با اسپری روی این بنای سفیدرنگ شعارهای «مرگ بر ضدانقلاب» و… می‌نویسند. بهانه و دعوایشان هم بر سر … ادامه