۱ـ این را قبلاً هم جایی نوشتهام که برخی هنرمندانِ سترگ و بشکوه از همان روزهای اول که نامشان را میشنوی و با آثارشان آشنا میشوی پیرند و گویی کهنسال. سالها میگذرد و تو بزرگ و بزرگتر میشوی و سنوسالدارتر، اما آنان همچنان همانگونه کهنسالاند که بودهاند و انگار پیرتر نمیشوند. هوشنگ ابتهاج یا همان سایه برای من از اوان جوانی که خواندمش و عکسهایش را دیدم، اینگونه بود؛ برخلافِ مثلاً محمدرضا شجریان. سایهمانندها، بس که از ابتدا برایم کهنسالاند، … ادامه
«مانع رفتنش شدم:– نمیخواهید یک قهوه با همدیگر بخوریم؟– فعلاً نه. کار دارم. یک موقع دیگر.– کی؟– کی کار شیطان است.و دور شد. مثل یک پرنده. مثل یک حواصیل…» درگذشت مصطفی (فری) فرزانه یا همان «م. ف. فرزانه»، که اینگونه نامش بر کتاب معروف «آشنایی با صادق هدایت» نقش بسته، بهمعنای از میان رفتن یکی از آخرین شاهدان رنجهای صادق هدایت، از دردمندترین روشنفکران معاصر ایران، است. خواننده با خواندن «آشنایی با صادق هدایت» متوجه میشود که م. ف. فرزانه … ادامه
رضا شکراللهی: یعقوب یادعلی سوم اسفند ۱۴۰۰ در بوستون آمریکا در ۵۱ سالگی بر اثر سکتهی قلبیِ ناگهانی درگذشت و با رفتنش پارههایی بزرگ از خاطراتِ مشترک من با او، از کودکی و نوجوانی و جوانی، در خاک شد. یک روز گذشته است و هنوز دارم دستوپا میزنم تا آوارِ سنگین این خبر را از شانههایم پس بزنم. در ۲۷ آبانِ ۱۳۸۱، وبلاگ خوابگرد در پرشینبلاگ را با نوشتن دربارهی یادعلی و مجموعهداستانش «احتمال پرسه و شوخی» آغاز کردم و … ادامه
هانا هورکا یک خوانندهی چکی بود که بهتازگی درگذشت و چهجوری مردنش حقیقتاً تأسفبار بود. همین اول بگویم که ویدئوی پایینِ این نوشته یکی از معروفترین ترانههای گروه قدیمی همین خواننده است؛ گروهی که از سال ۱۹۷۶ تشکیل شده و به اجرای ترانههای محلی اسکاتلندی و ایرلندی شهرت دارد. اما ماجرای مرگ هانا هورکا در ۵۷ سالگی هانا هورکا جزو ضدواکسنهای چک بود و برخلاف نظر خانوادهاش، تحتتأثیر توهمات برخی دوستانش، قصد واکسن زدن نداشت. کریسمسی که گذشت، شوهرش و … ادامه
درخشش ابدیِ یک ذهنِ زیبا این نوشتار بهقلم دکتر پرتو مهدیفر گذری است کوتاه بر زندگی ایران درودیدر قالب کهنالگوها (آرکیتایپ)های سفر قهرمان و فرایند تفرّد از میان انبوه ظرفیتهای تحققنایافته در جوامع بشری، معدود افرادی قادر به عبور از مرزهای زیستِ عمومی و تحققِ «فردیت» خویش هستند؛ کسانی که خود بخشی از راهحلهای جهاناند وقتی جماعت کثیری، شبیه صورتمسئلههای گنگ، سرگرم سطح ناقصی از «بودن» شدهاند. این نوادر تمامِ چیزیاند که میتوانستهاند باشند، زیرا «خویش» را از خود و … ادامه
پرتو شریعتمداری: در آغاز کلمه بود. ماسک نبود. پیدا نمیشد؛ در آغاز پیدایش کووید. در داروخانهها و فروشگاهها که سراغش را میگرفتی، میشنیدی که «تمام شده. شاید اگر صبح خیلی زود آمده بودید میشد بخرید. حالا معلوم نیست کی بیاید». در خیابان صفهای طولانی مردمی درمانده را میدیدی که با شال گردن و دستمال کاغذی ماسکهایی عاریتی به صورت داشتند و با چشمهایی بدبین از بالای همان ماسکهای زپرتی دیگران را برانداز میکردند. در خانه با تکهپارچههای بازمانده از خیاطیهای … ادامه
تازگی نسخهای جدید از فرهنگ گزیدهی شاهنامه، همانکه اهل ادبیات بهنام «واژهنامک» عبدالحسین نوشین میشناسندش، منتشر شده است، با تصحیح و تحقیق و افزودههای سید علی ملکوتی. اجل مهلت نداد تا عبدالحسین نوشین خود شاهد انتشار واژهنامک باشد؛ پس از مرگش در ۶۶ سالگی در سال ۱۳۵۰ واژهنامک را پرویز خانلری در انتشارات بنیاد فرهنگ ایران چاپ کرد و چاپ دوم آن هم همان سال بهکوشش مصطفی شهابی در انجمن آثار ملی منتشر شد. ابوالفضل خطیبی، که سرشناس است و … ادامه
ذکرِ بر دار کردنِ آزادی سمیه مهرگان: حصر و زندان دو کلمهای هستند که تا پیش از جهانِ مدرن، در تاریخ ایران و جهان، بهطور فراوان کاربرد داشتند. عصر عصرِ پادشاهی بود و حصر و زندان برای شاهزادهها یا پیامبرانی که ممکن بود برای حاکمان یا حکومتها خطرآفرین باشند، بهترین مکان برای مرگِ تدریجی و فراموشی ابدی؛ البته اگر از اعدام یا کور شدن جان به در میبردند. مشخص نیست اولین زندانی که اثری از درونِ آن به بیرون سرایت … ادامه