خوب یا خب؟

خب را اگر به‌صورت خوب بنویسیم، تقریباً می‌شود حکایتِ «سیحان» نوشتنِ «سیحون» از روی ادبِ زیادی، که طرف نوشته بود: “به گالری سیحان رفته بودم.” در نوشتار رسمی، فعلاً همین که «خب» را (در نوشتار رسمی) «خا» یا «خاع» ننویسیم به‌نظرم کافی است. امروزه، شبه‌جمله و قید «خب» هویت مستقل پیدا کرده و حسابش را از «خوب» … ادامه

در حکایت و شکایت زبان فارسی!

قدر لغت‌های «خوب» بیگانه در زبان «سالم» بومی سلام بر همۀ فارسی‌زبان‌ها و فارسی‌دان‌های سراسر دنیا. صحبت از زبان فارسی است، زبانی که قدر ِ (۱) لغت‌های عربیِ فارسی شدۀ (۲) آن، مثل بسیار چیزهای مهمّ دیگر، برایِ … نمی‌گویم: اکثریتِ مردم ایران… بلکه می‌گویم: برای اکثریتِ باسوادان، تحصیلکردگان، دانشگاه دیدگان، فرهنگستانیان، نویسندگان، و مترجمان … ادامه

درست و نادرست در رسم‌الخط

هومن عباسپور: بارها نوویراستاران دربارۀ رسم‌الخط کلمات از ما می‌پرسند که مثلاً «کتابخانه» درست است یا «کتاب‌خانه»؟ موضوعِ این یادداشت همین کلمۀ «درست» است که نابجا به‌کار می‌رود. باید بدانیم که «درست» دربرابر «نادرست» قرار می‌گیرد. در رسم‌الخط، فقط زمانی می‌توانیم بگوییم فلان صورتِ نوشتاری «درست» است که دربرابر صورت یا صورت‌های «نادرست» قرار گیرد. … ادامه

چهارده نکته درباره‌ی یادداشت‌نویسی

رضا بابایی  ۱ـ وظیفه‌ای که پاراگراف در مقاله و کتاب دارد، در یادداشت بر عهدۀ جمله است؛ یعنی هر جمله‌ای دریادداشت، باید آن را یک قدم به جلو ببرد یا زمینه را برای پیشروی آماده کند. ۲ـ نویسندگان حرفه‌ای، به‌ویژه یادداشت‌نویسان، از همۀ وقت و هنر و توان خود استفاده می‌کنند که در ساده‌ترین و … ادامه

محذور یا معذور یا محظور؟

اگر جزو کسانی نیستید که در املای فارسی به درجه‌ی اجتهاد مدرن رسیده‌اند و فتوا می‌دهند که «ز، ذ، ض، ظ» همه را باید «ز» نوشت، بدانید و آگاه باشید که محذور با محظور فرق دارد و این دو هم با معذور فرق دارند. برای اهل تعجیل، خلاصه‌اش این است: ـ محظور یعنی حرام و … ادامه

کجکی، کج‌خط مال مردم است!

سایه اقتصادی‌نیا: اخیراً خط مورب یا کج‌خط (/) در نوشته‌های فارسی زیاد به چشم می‌خورد. این علامت سجاوندی در نوشته‌های فارسی تاکنون، اغلب، دو کاربرد داشت: جدا کردن روز و ماه و سال در نوشتن تاریخ و جدا کردن دو مصراع یک بیت، آن هم برای صرفه‌جویی در سطرهای نوشته‌های دایره‌المعارفی و نشریات، که عموماً … ادامه

رئیس جمهور یا رئیس جمهوری؟

روح‌الله شهسوار: یادم می‌آید اولین بار در سال ۱۳۷۶، وقتی در جریان اجلاس سران کشورهای اسلامی در تهران از تلویزیون‌های عربی می‌شنیدم «الرئیس خاتمی»، در عالم نوجوانی با خودم می‌گفتم: «این عرب‌ها هنوز فرق رئیس و رئیس جمهور را نمی‌فهمند. چون فرهنگ‌شان پیشرفت نکرده و همه چیز را قبیله‌ای نگاه می‌کنند.» البته بعداً در فیلم‌ها … ادامه

آن‌چه یا آن‌چه که؟

«چه» در «آن‌چه» همان «که» است. ننویسید «آن‌چه که…»، تا شیواتر باشد. مگوی آن‌چه طاقت نداری شنود که جو کشته گندم نخواهی درود سعدی یکی از خطاهای رایج در نگارش، کاربرد بیجای «که»ی موصولی است. وقتی «چه» معنای «چیز» بدهد یعنی موصول است. بنابراین استفاده از «که»ی موصولی بعد از آن، از زیبایی و شیوایی … ادامه

وقتی از سعدی و زبانش حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟

آن‌چه می‌خوانید چکیده‌ی سخنرانی دکتر محمود فتوحی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد، در آیین بزرگداشت سعدی است. این مراسم در روز سوم اردیبهشت ۹۶ در دانشگاه چمران اهواز برگزار شد. نظم پایه و مشخصی در کار سعدی وجود دارد که او را از دیگران و سایر شعرا متمایز می‌کند. قدرت چینش کلام و بازی با کلمات … ادامه