م.ف. فرزانه و رنجِ دیدن آخرین رنج‌های صادق هدایت

«مانع رفتنش شدم:– نمی‌خواهید یک قهوه با همدیگر بخوریم؟– فعلاً نه. کار دارم. یک موقع دیگر.– کی؟– کی کار شیطان است.و دور شد. مثل یک پرنده. مثل یک حواصیل…» درگذشت مصطفی (فری) فرزانه یا همان «م. ف. فرزانه»، که این‌گونه نامش بر کتاب معروف «آشنایی با صادق هدایت» نقش بسته، به‌معنای از میان رفتن یکی … ادامه

یعقوب یادعلی و مرارتِ نویسنده ماندن

رضا شکراللهی: یعقوب یادعلی سوم اسفند ۱۴۰۰ در بوستون آمریکا در ۵۱ سالگی بر اثر سکته‌ی قلبیِ ناگهانی درگذشت و با رفتنش پاره‌هایی بزرگ از خاطراتِ مشترک من با او، از کودکی و نوجوانی و جوانی، در خاک شد. یک روز گذشته است و هنوز دارم دست‌وپا می‌زنم تا آوارِ سنگین این خبر را از … ادامه

فرهنگ گزیده‌ی شاهنامه

تازگی نسخه‌ای جدید از فرهنگ گزیده‌ی شاهنامه، همان‌که اهل ادبیات به‌نام «واژه‌نامک» عبدالحسین نوشین می‌شناسندش، منتشر شده است، با تصحیح و تحقیق و افزوده‌های سید علی ملکوتی. اجل مهلت نداد تا عبدالحسین نوشین خود شاهد انتشار واژه‌نامک باشد؛ پس از مرگش در ۶۶ سالگی در سال ۱۳۵۰ واژه‌نامک را پرویز خانلری در انتشارات بنیاد فرهنگ … ادامه

حصر و زندان در ادبیات؛ مرورنامه‌ای به‌مناسبت انتشار رمان قهقهه نوشته‌ی سمیه مکیان

ذکرِ بر دار کردنِ آزادی سمیه مهرگان: حصر و زندان دو کلمه‌ای هستند که تا پیش از جهانِ مدرن، در تاریخ ایران و جهان، به‌طور فراوان کاربرد داشتند. عصر عصرِ پادشاهی بود و حصر و زندان برای شاهزاده‌ها یا پیامبرانی که ممکن بود برای حاکمان یا حکومت‌ها خطرآفرین باشند، بهترین مکان برای مرگِ تدریجی و … ادامه

جنجال و دعوا بر سرِ دست‌‌نوشته‌های کپک‌زده‌ی لویی فردینان سلین

حبیب حسینی‌فرد: حرفه‌ی اصلی سلین طبابت بود و با هزینهٔ اداره‌های مرتبطِ شهر پاریس در محلات فقیرنشین به مداوای بیماران مفلس و بی‌نیاز می‌پرداخت. اسم اصلی‌اش هم لویس- فردیناند دتوش بود، ولی به نویسندگی که روی آورد فامیل سلین را بر خود گذاشت. سال ۱۹۳۲ با اولین کتابش با عنوان «سفر به انتهای شب» به … ادامه

پاسخ رمانِ قصه‌گو و بی‌بدیلِ ایران‌شهر به این‌که «آیا گذشته‌ی ما ایرانیان واقعاً گذشته است؟»

خوابگرد: رمان مفصل و چندجلدی ایران‌شهر نوشته‌ی محمدحسن شهسواری اثری نیست که بتوان به‌سادگی درباره‌اش حرف زد و نوشت. قصه‌ی این رمان از قرن دوازدهم خورشیدی شروع می‌شود و با پی‌گیری چندین شخصیت و خانواده، به شروع جنگ و خرمشهر می‌رسد. اما آرمان ریاحی در این یادداشت مبسوطِ حدودِ ۵۵۰۰ کلمه‌ای توانسته، تا جایی که … ادامه

طراحی‌ها و نقاشی‌های میلان کوندرا

بازدید از نمایشگاه «میلان کوندرا: نوستالژی اروپا» «من پاریس زندگی می‌کردم و هر دوشنبه برای کلاس‌های ایتالیایی‌ام [به دانشگاه شهر رن در غرب فرانسه] در رفت‌وآمد بودم. میلان کوندرا در ایستگاه قطار منتظر من بود و مرا برای ناهار به خانه‌اش می‌برد. ورا [همسر کوندرا] غذاهای چکی با دانه‌های خشخاش می‌پخت. دیوارهای گرد آپارتمان‌شان با … ادامه

در ستایشِ محمدرضا باطنی که فقط یک زبان‌شناس نبود

حبیب حسینی‌فرد: محمدرضا باطنی در سال‌های پس از انقلاب، شاید با مقاله‌ای غنی و بحث‌انگیز در سه بخش که در نقد کتابِ «غلط ننویسیم» ابوالحسن نجفی نوشت و شناخت و دانش خویش از زبان و روند توسعه و تغییرات آن را با اهل ادبیات و زبان در میان گذاشت و نیز با مقالات قابل‌اعتنای دیگری … ادامه