واکنش به دیدگاه شفیعی کدکنی درباره‌ی زبان‌های محلی؛ بی‌خبری، غرض‌ورزی یا خیانت؟

اندیشه‌ی پویا، علیرضا اکبری: انتشار یک فایل صوتی از یکی از کلاس‌های دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی اخیراً خبرساز شد. شفیعی کدکنی در صحبت‌هایش در این جلسه نخست به سرنوشت زبان فارسی در شبه‌قارۀ هند اشاره می‌کند و این‌که در آن منطقه با برکشیدن زبان محلی اردو در مقابل فارسی به اسم بومی‌گرایی تیشه به ریشۀ زبان فارسی زده شد؛ ابتدا مردم منطقه تشویق شدند به اردو حرف بزنند و بعد که این رویه جا افتاد، چون زبان اردو ادبیات کهن … ادامه

عزت‌الله انتظامی چگونه عزت‌الله انتظامی شد؟

آرمان ریاحی: در میانه‌های دهه‌ی‌ هفتاد، عزت‌الله انتظامی مهمان ویژه‌ی جلسه‌ی پرسش و پاسخی بود که در سالن نمایش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شده بود. در این جلسه دختری جوان از او پرسید: «من، هم در رشته‌ی سینما قبول شده‌ام و هم در شیمی. به‌نظر شما در کدام‌شان تحصیل کنم؟»  آقای بازیگر بلافاصله جواب داد: «شما شیمی بخوان. کسی که عاشق سینما باشد این سؤال را نمی‌پرسد.» عزت‌الله انتظامی چنین سینماگری بود. جزو اوّلین آکتورهایی بود که … ادامه

از چاله‌ی «شلخته‌نویسی» تا چاه «وسواسی‌نویسی» در نثر فارسی

رضا شکراللهی: نقطه‌مقابل کسانی که نثر شلخته دارند و بی‌اعتنا به نقش دستوری هر واژه و، مهم‌تر از آن، مفهوم دقیق هر واژه متونی می‌نویسند اغلب کژوکوژ و تأویل‌بردار و گاه سوءتفاهم‌زا، کسانی‌ نشسته‌اند که از شدتِ دقت در انتخاب واژه‌ها و ساختن جمله‌ها و حتا، در برخی موارد، کاربرد علائم نگارشی، به ورطه‌ی وسواسی‌نویسی می‌افتند. خودِ اینان دو دسته‌اند. یک دسته آنان که در عین وسواسی بودن، حواس‌شان جمع است که جمله و نوشته‌شان از رسایی و مفهوم بودن ساقط … ادامه

فراخوان «نوفه»: اولین جایزه‌ی رمانِ گمانه‌زن فارسی

جایزه‌ی کتاب گمانه‌زن «نوفه» در دو بخش رمان‌های منتشرشده و رمان‌های منتشرنشده اصطلاح ادبیات گمانه‌زن به اندازه‌ی معادل آن‌ور آبی‌اش یعنی speculative literature قطعاً جا نیفتاده است. اگر بخواهید خیلی رک و پوست کنده از ما بپرسید که منظورتان از داستان گمانه‌زن چیست، سریع‌ترین جوابی که می‌توانیم به شما بدهیم این است که وقتی می‌گوییم یک داستان گمانه‌زن است یعنی داستان مورد نظر یا عناصری از ژانر آشنای علمی‌تخیلی دارد، یا مشابهتی با ژانر وحشت دارد و یا در مقوله‌ی … ادامه

لغات عامیانه نزد دهخدا

این دو بند از مقدمه‌ی دهخدا بر لغت‌نامه‌اش، درباره‌ی لغات عامیانه ، را می‌گذارم این‌جا برای آنان که همواره چوبِ لغت‌نامه‌ی دهخدا در دست دارند و تا کسی از کلمه یا اصطلاحی عامیانه حرف می‌زند، آن را بر سرش می‌کوبند که نخیر، در دهخدا این کلمه چنین است و چنان است و اصلاً در دهخدا نیست و لغات عامیانه اصلاً یعنی چه و دور باش، دور باش! لغات عامیانه «عامه همیشه واضعین لغت‌اند، مفاهیمی را درک می‌کنند و الفاظی در … ادامه

پژوهش‌های لغویِ «بسته» یا «بسته»ی پژوهش‌های لغوی!

نازنین خلیلی‌پور: در دنیای فانتزی کودکانه، اولین معنایی که از «بسته» به ذهنم می‌رسید هدیه‌ بود. «بسته» را چیزی شگفت‌انگیز تلقی می‌کردم که درون آن چیزی شگفت‌انگیزتر قرار داشت و برای این‌که کسی نبیندش، در جعبه یا پوششی پیچیده‌ شده بود. «بسته‌ی پستی» هم همین حس‌و‌حال را داشت و کمتر از هدیه‌ی شگفت‌انگیز نبود و تا وقتی بازش نمی‌کردم هم‌چنان ذوق‌وشوق داشتم. در عالم بچگی هر چیزی که از داخلِ کاغذ کادو بیرون می‌آمد برایم جذبه داشت. محتویات بسته زیاد … ادامه

رستم کوی فردوسی نورالدین زرین‌کلک

رستم کوی فردوسی سفری است به دنیای کودکی نورالدین زرین‌کلک، تصویرگر و انیماتور برجسته‌ی ایرانی. او روایتی شبه‌واقعی از روزگار کودکی‌اش در خراسان را به داستانی خواندنی بدل کرده و برای آن‌ها تصویر ساخته است. زرین‌کلک سال‌هاست که از ایران کوچیده و در غربت زندگی می‌کند. آقای زرین‌کلک ده کتاب برای کودکان نوشته و تصویرسازی بیش از بیست کتاب را انجام داده است. او مؤسس و مدرّس اولین مدرسه‌ی انیمیشن ایران هم هست. نیم‌قرن پیش در کوچه‌ی تک‌افتاده‌ و تنگ … ادامه

اسطوره‌ی ملیت در برابر عزت آدمی

داریوش محمدپور: آدمی‌زاده کشور و وطنش را می‌سازد یا وطن است که آدمی را می‌سازد؟ کدام اولویت دارد: انسان یا خاک؟ آدمی یا زمین؟ ملیت یا عزت؟ جایی در ادبیات و گفتار آدمیان مدرن – فارغ از شرقی یا غربی یا مسلمان یا غیرمسلمان بودن‌شان – این انحراف با مقاصد و اغراض سیاسی و ایدئولوژیک آغاز شد که: «نگویید کشور/انقلاب/نظام برای شما چه کرد است. بگویید شما برای کشور/انقلاب/نظام چه کردید؟» (می‌دانیم که هم جان ف. کندی این حرف را … ادامه