اگر جزو کسانی نیستید که در املای فارسی به درجه‌ی اجتهاد مدرن رسیده‌اند و فتوا می‌دهند که «ز، ذ، ض، ظ» همه را باید «ز» نوشت، بدانید و آگاه باشید که محذور با محظور فرق دارد و این دو هم با معذور فرق دارند. برای اهل تعجیل، خلاصه‌اش این است: ـ محظور یعنی حرام و ممنوع. در فارسی امروز واژه‌ی است مهجور، و به‌کار نمی‌رود. مثال قدیمی از مسعود سعد سلمان: هر چه هست از رضای او بیرون / در … ادامه

به گمان من هیچ رمانی به اندازه‌ی رمان آلوت نوشته‌ی امیر خداوردی ریشه‌ی تفکری که حوادث تروریستی دیروز تهران را رقم زد نکاویده است. جالب است که نام اولیه‌ی رمان «فتح اصفهان» بود و در این رمان، اصفهان استعاره‌ای از ایران است. در رمان آلوت به دور از شعارزدگی شاهدیم که چگونه از به هم پیوستن تعصب دینی، جهل مردمان و ظلم و دخالت استعمار، اندیشه‌ی خودمقدس‌پندار خشونت‌آمیز تکفیری شکل می‌گیرد و قصد فتح اصفهان می‌کند. مؤلف رمان آلوت که … ادامه

روح‌الله شهسوار: یادم می‌آید اولین بار در سال ۱۳۷۶، وقتی در جریان اجلاس سران کشورهای اسلامی در تهران از تلویزیون‌های عربی می‌شنیدم «الرئیس خاتمی»، در عالم نوجوانی با خودم می‌گفتم: «این عرب‌ها هنوز فرق رئیس و رئیس جمهور را نمی‌فهمند. چون فرهنگ‌شان پیشرفت نکرده و همه چیز را قبیله‌ای نگاه می‌کنند.» البته بعداً در فیلم‌ها و سریال‌های آمریکایی می‌دیدم که فرنگی‌ها شخص اول مملکت‌شان را خیلی‌وقت‌ها «مستر پرزیدنت» صدا می‌کنند. اما این نکته زیاد توجهم را جلب نمی‌کرد. وقتی پا … ادامه

«چه» در «آن‌چه» همان «که» است. ننویسید «آن‌چه که…»، تا شیواتر باشد. مگوی آن‌چه طاقت نداری شنود که جو کشته گندم نخواهی درود سعدی یکی از خطاهای رایج در نگارش، کاربرد بیجای «که»ی موصولی است. وقتی «چه» معنای «چیز» بدهد یعنی موصول است. بنابراین استفاده از «که»ی موصولی بعد از آن، از زیبایی و شیوایی کلام می‌کاهد. این بیت سعدی شاید آشناتر باشد: من آن‌چه شرط بلاغ است با تو می‌گویم تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال … ادامه

خوابگرد: سهراب شهید ثالث همان‌قدر که نامش پرآوازه است، زندگی، منش و آثارش هم‌چنان ناشناخته مانده است. در نگاهی کلیشه‌ای و سیاست‌زده ـ که شهید ثالث در تمام عمرش برای  رهایی از آن کوشید ـ از او همواره با عنوان هنرمند «تبعیدی» یا «مهاجر» یاد می‌شود؛ اما سهراب شهید ثالث، چه در ایران و چه در آلمان، یکی از مهم‌ترین فیلم‌سازان دوره‌ی خود بود. آن‌چه می‌خوانید، حاصل تلاش مریم پالیزبان است برای نور انداختن بر برخی نقاط مهمِ دوره‌ی دوم … ادامه

شاید ده‌ساله بودم که در روز تولدم، یک سکه‌ی ـ اگر اشتباه نکنم ـ یک‌تومانی از مادرم گرفتم و پریدم سر کوچه، یک دانه کیک یزدی ساده از بقالی مشت‌عباس خریدم و تند برگشتم خانه و چند تا چوب کبریت فرو کردم توی آن و روشن کردم و گرفتم سمت خواهر دوقلویم و گفتم جلد باش فوت کن. خواهرم مانده بود فوت کند یا بخندد که کبریت‌ها به ته رسیدند و همان کیک یزدی یک‌تومانی را هم نشد که راحت … ادامه

«شعر در ترجمه به جسد مرده‌ی بیگانه‌ای می‌ماند که امواج به ساحل ما آورده‌اند،» مرد جوان دوست داشت این را بگوید، سپس، مکث کند تا استعاره ته‌نشین شود، برخی شنوندگان متفکرانه سر تکان دهند، و او به آن‌ها بگوید: حالا ترجمه‌ام از شاعر رومی ناشناسی را می‌خوانم، ورق‌هایش را زیرورو کند، سپس خیره شود به تاریکیِ تالار سخنرانی. جسد مرده از خاموش ماندن سر باز زد امواج بسی عاشقش بودند، به ساحلش راندند و دوباره به دریا غلتاندند. و این‌گونه … ادامه

درباره‌ی «تو به اصفهان بازخواهی گشت»، نوشته‌ی مصطفی انصافی حنانه سلطانی: عکسی با جای سوزن منگنه و مُهرِ وزارتخانه روی گونه‌های آدری. همه‌چیز از یک عکس آغاز می‌شود، عکسی که شمیم شمسه که به آن زل می‌زند همه‌ی بادهای گرم جهان می‌وزد توی کوچه و خانه و هرجا که هست و او با باد می‌دود تا نگذارد آدری، عکس آدری گم‌وگور شود. می‌دود تا «ناخودآگاه» بایستد در برابر فراموشی هستی، در برابر موریانه‌های تقلیلی که بنا بر گفته‌ی کوندرا تاریخ … ادامه