گرگ باران‌دیده یا بالان‌دیده یا پالان‌دیده؟

رضا شکراللهی: شاید شما هم در گشت‌وگذار اینترنتی و مجازی رسیده باشید به مطلبی با این موضوع که اصلِ گرگ باران‌دیده گرگ پالان‌دیده یا بالان‌دیده بوده و بالان هم یعنی دام و تله و الخ. درست است که برخی فرهنگ‌نویسان این را نوشته‌اند، اما هیچ شاهدی از متون برای بالان به معنای دام و تله نیاورده‌اند. حتا خود دهخدا نیز ،به‌رغم نقل این معنا، می‌گوید از این بیت نظامی (ز باران کجا ترسد آن گرگ پیر / که گرگینه پوشد … ادامه

خوب یا خب؟

خب را اگر به‌صورت خوب بنویسیم، تقریباً می‌شود حکایتِ «سیحان» نوشتنِ «سیحون» از روی ادبِ زیادی، که طرف نوشته بود: “به گالری سیحان رفته بودم.” در نوشتار رسمی، فعلاً همین که «خب» را (در نوشتار رسمی) «خا» یا «خاع» ننویسیم به‌نظرم کافی است. امروزه، شبه‌جمله و قید «خب» هویت مستقل پیدا کرده و حسابش را از «خوب» (در مقابل بد) کاملاً جدا کرده است. خب (شبه‌جمله یا قید): ـ برای تأیید نظر مخاطب ـ برای نشان دادن کنجکاوی یا انتظار برای ادامه‌ی … ادامه

ترس از مرگ الدنگ!

خبر خودکشی کورش اسدی که آمد، پریشان شدم و در خود فرورفتم. به یک دلیل شخصی. و خبر مرگ مریم میرزاخانی که رسید، نه غم که نومیدی همه‌ی وجودم را گرفت. (بارها اعتراف کرده‌ام که پس از مرگ ناغافل و زودهنگام مادرم، دیگر هیچ مرگی مرا اندوهگین نکرده است.) نه کورش اسدی را دیده بودم از نزدیک و نه حلقه‌ای جز ایرانی بودن مرا وصل می‌کرد به مریم میرزاخانی. اما مرگ جان‌دارترین عنصر حاضر در زندگی من است، که هرازگاه … ادامه

تیراژ مطبوعات در ایران؛ استبداد یا ارتباطات مدرن؟

رضا شکراللهی: دیروز در توئیتر نوشتم «مجموع تیراژ روزنامه‌های ایران ۹۰۰ هزار نسخه است. یعنی هر ۸۸ نفر یک نسخه. در ژاپن، هر ۲ نفر یک نسخه. تأثیر ارتباطات مدرن بهانه است، امان از استبداد!» دوستانی خرده گرفتند که نتیجه‌گیری‌ام در مورد تیراژ مطبوعات روی هواست و مزخرف بافته‌ام. خب در یکی دو توئیت ۱۴۰نویسه‌ای که نمی‌شود همه چیز را گفت. در همین وبلاگ یا تلگرامش هم، متنی اگر بگذاری که از یکی دو پاراگراف بیشتر باشد، تنها نصیبش از … ادامه

فیلم آموزش پیشگیری از آزار جنسی کودکان

این یک انیمیشن کوتاه آموزشی برای کودکان است درباره‌ی آزار جنسی به زبان ساده و متناسب با فرهنگ ما و بسیار مؤثر. موضوع آزار جنسی کودکان از جمله‌ی موضوعاتی است که با آموزش رسمی آن در محیط‌های آموزشی و رسانه‌های عمومی، تابووار رفتار می‌شود. این فیلم ۱۰دقیقه‌ای سه سال پیش به همتِ برخی از دوستان من، کاملاً داوطلبانه، ترجمه و دوبله و تدوین و صداگذاری شده است؛ با کم‌ترین امکانات اما به حرفه‌ای‌ترین شکل ممکن. این انیمیشن  آموزشی درباره‌ی آزار … ادامه

فراخوان سومین دوره‌ی جایزه‌ی سپیدار

مسابقه‌ی آثار ادبی چاپ‌نشده با موضوع محیط زیست اگر داستان‌نویس یا شاعر و دوست‌دار محیط زیست هستید، جایزه‌ی سپیدار امسال نیز همانند دو دوره‌ی گذشته از شما دعوت می‌کند آثار ادبی چاپ‌نشده‌ی خود با موضوع‌های محیط زیستی و برای مخاطب کودک و نوجوان را به دبیرخانه‌ی جایزه‌ی سپیدار بفرستید. جوایز: به برندگان یکم تا سوم در هر رشته شش میلیون، چهار میلیون و دو میلیون تومان جایزه‌ی نقدی اهدا خواهد شد و آثار برگزیده نیز همانند دوره‌های گذشته توسط «کتاب‌های … ادامه

در حکایت و شکایت زبان فارسی!

قدر لغت‌های «خوب» بیگانه در زبان «سالم» بومی سلام بر همۀ فارسی‌زبان‌ها و فارسی‌دان‌های سراسر دنیا. صحبت از زبان فارسی است، زبانی که قدر ِ (۱) لغت‌های عربیِ فارسی شدۀ (۲) آن، مثل بسیار چیزهای مهمّ دیگر، برایِ … نمی‌گویم: اکثریتِ مردم ایران… بلکه می‌گویم: برای اکثریتِ باسوادان، تحصیلکردگان، دانشگاه دیدگان، فرهنگستانیان، نویسندگان، و مترجمان «پارسی‌گو» ناشناخته، بد شناخته، عوضی شناخته مانده است. زبان انگلیسی در عصر ما غنی‌ترین زبان دنیاست و سزاوار صفت «بین‌المللی». خودِ انگلستان که زبان انگلیسی … ادامه

درست و نادرست در رسم‌الخط

هومن عباسپور: بارها نوویراستاران دربارۀ رسم‌الخط کلمات از ما می‌پرسند که مثلاً «کتابخانه» درست است یا «کتاب‌خانه»؟ موضوعِ این یادداشت همین کلمۀ «درست» است که نابجا به‌کار می‌رود. باید بدانیم که «درست» دربرابر «نادرست» قرار می‌گیرد. در رسم‌الخط، فقط زمانی می‌توانیم بگوییم فلان صورتِ نوشتاری «درست» است که دربرابر صورت یا صورت‌های «نادرست» قرار گیرد. مثلاً «مسئله» (صورتِ فارسی و رایج‌ترِ امروز) و «مسأله» (صورتِ اصیلِ عربی آن) هر دو “درست”‌اند، ولی «مسیله» “نادرست” است. مثال دیگر: «خانه‌ای» (صورت رایج‌ترِ … ادامه

چهارده نکته درباره‌ی یادداشت‌نویسی

رضا بابایی  ۱ـ وظیفه‌ای که پاراگراف در مقاله و کتاب دارد، در یادداشت بر عهدۀ جمله است؛ یعنی هر جمله‌ای دریادداشت، باید آن را یک قدم به جلو ببرد یا زمینه را برای پیشروی آماده کند. ۲ـ نویسندگان حرفه‌ای، به‌ویژه یادداشت‌نویسان، از همۀ وقت و هنر و توان خود استفاده می‌کنند که در ساده‌ترین و سرراست‌ترین شکل ممکن بنویسند و چندان به زیبانویسی و حواشی دیگر نمی‌اندیشند؛ زیرا می‌دانند که زیباترین جمله‌، ساده‌ترین جمله است. آنان مخاطبانشان را نابغه‌هایی فرض … ادامه