نمونه‌ای از ریشه‌شناسی که نشان می‌دهد این عرصه‌ی هرکس نیست معین پایدار: در محضر یکی از ادیبان ادب‌شناس بودم. وی داشت درباره‌ی چند واژه توضیح می‌داد که لابه‌لای آن سخن‌های نغز، یک سخن نقض شنیدم. آن والاادب‌دان، واژه‌ی «سُهروَرد» را به‌طرزی غریب بازشکافت و ریشه‌ای از آن به‌ دست داد که با آموخته‌ها و دانسته‌هایم ناکوک می‌نمود. حال، یا به حافظه‌اش توکل کرد و آن‌چه گفت از خاطرش سر برآورد یا به سوادش غرّه شد و در شناخت ریشه‌ی آن … ادامه

رضا شکراللهی: اگر حدود صد سال پیش که نجف دریابندری هنوز به دنیا نیامده بود، پدر بوشهری‌اش در بصره پیشنهاد انگلیسی‌ها برای گرفتن تابعیت عراق را می‌پذیرفت و همان‌جا می‌ماند به کار راهنمایی کشتی‌هایی خارجی و به آبادان نمی‌رفت، شاید این‌روزها خبر درگذشت پسرِ آن پدر که بعدها در آبادان به دنیا آمد، هیچ اهمیتی نمی‌داشت. اما ناخدا خلف بوشهری پس از چندین سال کار در بصره به آبادان می‌رود و پسرش به دنیا می‌آید و سی چهل سال بعد … ادامه

جستاری به‌قلم سحر سخایی در باب دلتنگی، ساختن و ویرانی ۱ـ چهار سالگی چندتا خمیر بازی می‌دادند دست‌مان و می‌گفتند یک چیزی درست کنیم. اسم مسئول کلاس ما در آن مهد‌کودکِ کسالت‌بار را یادم نیست، اما یادم هست که مجبور بودیم خاله فلانی صدایش کنیم. همه آن‌جا خاله بودند. تمام آن دخترانِ جوان یا میان‌سالِ خوشگل، یا معمولی. قرار بود مار درست کنیم. شاید چهار سال‌مان بود. قدو نیم‌قد. دوستِ نزدیک من اسمش سینا بود. خوب یادم هست که سینا … ادامه

بحث بر سر این‌که سعدی گفته است بنی آدم اعضای یکدیگرند یا اعضای یک پیکرند، بحث تازه‌ای نیست و استادان ادبیات و مصححان در گذشته درباره‌اش نکاتی گفته‌اند، ولی این‌که ناکارشناسان در شبکه‌های اجتماعی، هرازگاه، بر سر این موضوع بحث کنند و حتا کار به پافشاریِ دل‌بخواهی بکشد بر سر این‌که سعدی گفته است بنی آدم اعضای یکدیگرند یا اعضای یک پیکرند، اتفاقی به‌نسبت تازه است. جوری هم سماجت می‌کنند که گویی آدم‌ها هرگز نمی‌توانسته‌اند و نمی‌توانند اعضای یکدیگر باشند … ادامه

به مناسبت یکم اردیبهشت ماه، روز سعدی مهری بهفر: «تو دیدی هیچ ماهی را که او شد سیر از این دریا؟» همان‌طور که ماهی از آبی که همهٔ دنیایش را ساخته است و زندگی‌اش بدان بازبسته است سیر نمی‌شود، ما هم غوطه‌وریم  در آبِ کلامِ کلاسیک‌ها و هیچ‌گاه هم این آثار را شرح و بیانِ شافی و کافی نتوانیم داد؛ زیرا برای ماهیِ مستغرق در دریا «فزون ز شرح و بیانست آن یکی» معنی. همهٔ ما که ادبیات کلاسیک می‌خوانیم … ادامه

«حشمت‌الله کامرانی» مُرده است. حالا و چند روز بعد از فوتش، خبر را در تلگرام می‌خوانم. عدد مرگ‌ها آن‌قدر زیاد شده که مرگ او، نه شوکه‌کننده و نه غمگین، درج شده. کاش برای خانواده‌ی حشمت‌الله کامرانی – اگر چنین چیزی داشته – نیز همین‌طور باشد؛ یک مرگ معمولی، گم‌شده در ازدحام مرگ‌های کرونایی. اسمش را داخل گیومه گذاشتم اول متن، اما برای خودِ من سال‌هاست که شناخته و کشف شده. شاید نخستین مترجمی بود که من را با جهانِ داستانی … ادامه

پرویز ناتل خانلری و همسرش زهرا کیا (خانلری) پرویز ناتل خانلری در شبی از شب‌های سال ۱۳۳۰، پس از آن‌که پسر خردسالش را می‌خواباند، می‌نشیند به نوشتن نامه‌ای برای او. آن زمان در تصورش هم نمی‌گنجید که خواننده‌ی اصلی نامه‌اش پیش از آن که ببالد تا بتواند روزی نامه را در کنجی بیابد و بخواند، در هشت‌سالگی از دنیا برود. اما این نامه‌ی پرویز ناتل خانلری همچون نام و یاد خودِ پرویز ناتل خانلری و  آثارش مانا شد. راستش ایمیل … ادامه

کرونا؛ میدان نبرد ایدئولوژی‌ و علم، تنگنای قانون و اخلاق یادداشتی از دکتر محمود دهقانی استاد دانشگاه و روانشناس بالینی «در رفتار با بیمارتان همیشه به یاد داشته باشید که بیمار شما حداقل عزیزترین فرد یک یا شاید چند نفر در این جهان است. بنابراین وظیفه‌ی شماست که نه‌تنها تمام تلاش خود را برای نجات جان او انجام دهید، بلکه باید سعی کنید  از آزردن پدر یا مادری حساس، همسری نگران یا کودکی مهربان اجتناب کنید. انسانیت را با خود … ادامه