رگ و ریشه‌ی فارسی دری یا همان فارسی یا همان دری؛ توضیحات علی‌اشرف درباره‌ی ادعای اشرف

اشرف غنی، رئیس‌جمهور افغانستان، ۳۰ ژانویه ۲۰۲۰ در مراسمی با عنوان «گفتمان تاریخ، فرهنگ و هویت ملی» در جمع دانشجویان گفته بود: «افغانستان مهد زبان دری است. ایران پهلوی‌زبان بود. ما زبان و ادبیات دری را انکشاف دادیم. حالا [به‌ ما] می‌گویند ایران شرقی. ای برادر، دزدی هم حد دارد، حد دارد.» علی‌اشرف صادقی، زبان‌شناس … ادامه

منفی «در» منفی یا منفی «با» منفی؟

نگاهی به انواع جمله‌های منفی در فارسی و انگلیسی با بررسی موردیِ جمله‌ای از ترامپ کیوان مشیری: شاید هنگام تماشای فیلم آشوب (Chaos)، بخشی از گفت‌وگوی جیسون ستاتهام، در نقش کواِنتین، و جاستین وَدل، در نقش کارآگاه تِدی، توجه‌تان را جلب کرده باشد: Detective Teddy: I didn’t do nothing. Quentin: “It’s I didn’t do anything.” … ادامه

در ضرورتِ نوشتنِ نشانه‌یِ اضافه

رضا شکراللهی: چندین ماهِ پیش یادداشتی را از کاوه لاجوردی در خوابگرد بازنشر کردم درباره‌ی این‌که کسره یا نشانه‌ی اضافه را بنویسیم یا نه. آن یادداشت حاویِ نکاتی بود در موردِ استدلالی که معمولاً بر ضدِ نوشتنِ این نشانه طرح می‌شود. برخی مخالفت‌ها از ناحیه‌ی اهلِ فن است و بسیارِ آن‌ها از جانبِ کسانی که … ادامه

این یکی شیر است که هم‌رسانی می‌شود!

هم‌رسانی برخلاف «به اشتراک‌گذاری» دراز نیست. می‌توان از آن مشتق گرفت و مثلاً گفت هم‌رسان، هم‌رساننده، هم‌رسانده، بازهم‌رسانی و… رضا شکراللهی: در مکتب‌خانه‌های قدیم، وقتی می‌خواستند کلمه‌ای را مثال بزنند که چند معنای متفاوت داشت، می‌گفتند «جعفری دیدم که سوار بر جعفر، جعفری می‌خورد و از جعفر می‌گذشت.» که جعفر هم اسم آدم بود، هم … ادامه

پاسخ عبدالله کوثری به نقد صالح حسینی بر ترجمه‌ی ریچارد سوم

رضا شکراللهی: پس از انتشار ترجمه‌ی عبدالله کوثری از نمایشنامه‌ی ریچارد سوم (از محبوب‌ترین آثار شکسپیر)، صالح حسینی نقدی مفصل بر ترجمه‌ی آن در نشریه‌ی «سینما و ادبیات» منتشر کرد. کوثری نیز پاسخ او را نوشت و منتشر شد. اما متن کامل پاسخ را در خوابگرد منتشر می‌کنم به دو دلیل: پاسخ کوثری به‌ شکل … ادامه

قرمساق به صادت کردند!

میلاد عظیمی: ناصرالدین شاه اهل نوشتن بود. زیاد می‌نوشت. ساده و صریح و صمیمی هم می‌نوشت. در نوشته‌هایش غلط املایی کم نیست. از جمله گاه‌و بی‌گاه قرمساق را – که واژه‌ی مورد علاقه‌ی او بوده و برای تحبیب و فحش به کار می‌برده- با صاد می‌نوشت؛ قرمصاق. به لطف دوست ارجمند مجید عبدامین که چهار جلد … ادامه

داغون یا داغان؟

امشب از گفت‌وگوی بین دوست زبان‌شناسم خداداد رضاخانی و یوسف سعادت آموختم که اصل داغان  همان داغون است. برخلاف نظر دکتر معین که در پانوشت لغت «داغینه» در برهان قاطع آمده و آن‌چه در دهخدا اشاره شده (داغان در تداول مردم تهران)، داغون از مصدر داغیلماق ترکی است که بعداً به‌صورت افراطی تصحیح و در لغت‌نامه‌ها ثبت … ادامه

نگاهی به ترجمه‌ی رمان خواب گران ریموند چندلر

ایمان بیاوریم به کارآمدی ویرایش… پرتو شریعتمداری: چندی پیش، یکی از آشنایان رمان خواب گران ریموند چندلر با ترجمه‌ی قاسم هاشمی‌نژاد را به من امانت داد تا یکی دو هفته‌ای کتاب را بخوانم و برگردانم. من در انگلیس زندگی می‌کنم و دسترسی‌ام به کتاب‌های فارسی‌زبان بسیار محدود است، به همین دلیل چنین فرصت‌هایی را معمولاً غنیمت … ادامه

واکنش به دیدگاه شفیعی کدکنی درباره‌ی زبان‌های محلی؛ بی‌خبری، غرض‌ورزی یا خیانت؟

اندیشه‌ی پویا، علیرضا اکبری: انتشار یک فایل صوتی از یکی از کلاس‌های دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی اخیراً خبرساز شد. شفیعی کدکنی در صحبت‌هایش در این جلسه نخست به سرنوشت زبان فارسی در شبه‌قارۀ هند اشاره می‌کند و این‌که در آن منطقه با برکشیدن زبان محلی اردو در مقابل فارسی به اسم بومی‌گرایی تیشه به ریشۀ … ادامه